Patrijarh srpski Gavrilo

mitropolija.com

Patrijarh srpski Gavrilo

Na današnji dan 1881. godine rođen je 41. patrijarh Srpske pravoslavne crkve Gavrilo V (po rođenju Đorđe Dožić).

Đorđe Dožić je rođen u Vrujcima, u Donjoj Morači. Osnovnu školu završio je u manastiru Morači, da bi potom školovanje nastavio u Beogradu. Zamonašio se 1900. godine u manastiru Sićevo kod Niša, gde je primio i đakonski i sveštenički čin. Nakon Prizrenske bogoslovije, završio je Bogoslovski fakultet u Atini 1909. godine, a potom i doktorirao. Kao doktorand teoloških nauka postavljen je na mesto sekretara manastira Hilandar, a odatle odlazi na mesto srpskog predstavnika u Carigradskoj patrijaršiji. Za mitorpolita raško-prizrenskog izabran je 1. decembra 1911. godine. Nakon Balkanskih ratova postao je mitropolit i arhiepiskop pećki.

Prvi svetski rat

Za vreme Prvog svetskog rata, mitropolit Gavrilo je osnivao bolnice i pomagao ranjenicima i izbeglicama, zbog čega je dobio priznanje od Crvenog krsta Crne Gore. Napisao je jedno značajno svedočanstvo o zločinima austrougarske vojske nad srpskim narodom tokom Prvog svetskog rata. Zahvaljujući tom svedočanstvu, koje je objavljeno u novinama u Beogradu i u Rusiji, javnost je uspela da se upozna sa strašnim zločinima koje je austrougarska vojska vršila nad Srbima. Po dolasku austrougarske vojske u Peć, mitropolit Gavrilo je prvi uhapšen.

Patrijarh Gavrilo

Nakon okončanja rata, mitropolit Gavrilo odigrao je značajnu ulogu u ujedinjenju Crne Gore i Srbije 1918. godine našavši se na čelu delegacije od 18 poslanika crnogorske skupštine koja je u Beogradu donela odluku o ujedinjenju Crne Gore sa Srbijom. Potom je izabran za mitropolita crnogorsko-primorskog 1920. godine, što je ostao sve do 21. februara 1938. godine kada je izabran za patrijarha. Na tom mestu nasledio je patrijarha Varnavu Rosića koji je preminuo nakon što je Srpska pravoslavna crkva povela žestoku kampanju i sprečila potpisivanje konkordata između Kraljevine Jugoslavije i Vatikana.

Drugi svetski rat

U takvim uslovima ubrzo počinje Drugi sveski rat koji je doneo strašna stradanja crkve koja je bila protiv Trojnog pakta. Patrijarh Gavrilo je podržao mnogobrojne demonstrante 27. marta 1941. godine koji su izražavali nezadovoljstvo zbog pristupanja Kraljevine Jugoslavije Trojnom paktu.

„Pred našu naciju u ove dana sudba je ponovo bila postavila pitanje kome će se privoleti carstvu. Jutros u zoru na to pitanje dat je odgovor. Privoleli smo se carstvu Nebeskom, to jest carstvu Božje istine i pravde, narodne sloge i slobode… Ako je živeti, da živimo u svetinji i slobodi, ako je mreti, da umremo za svetinju i slobodu kao i mnogo miliona proslavljenih predaka naših.“

Nemačke vojne vlasti su uhapsile patrijarha Gavrila 25. aprila 1941. godine na Ostrogu, optuživši ga da je glavni ratni zločinac i huškač protiv Trojnog pakta. Patrijarh je zajedno sa vladikom Nikolajem 1944. godine premešten u koncentracioni logor Dahau.

Povratak patrijarha

Patrijarhu Gavrilu je 1964. godine omogućen povratak u Jugoslaviju, u kojoj je već bila uspostavljena nova, komunistička vlast koja je iz ideoloških razloga sprovodila teror nad Srpskom pravoslavnom crkvom. Odmah po povratku u Jugoslaviju, patrijarh Gavrilo započeo je akciju sređivanja stanja u crkvi i nastojao je da reguliše odnose sa državom.

Čitav svoj život je uložio u duhovnu borbu za oslobođenje i ujedinjenje srpskog naroda. Izmučen stradanjima tokom ratova, preminuo je 7. maja 1950. godine, a pretpostavlja se da je otrovan.

Podelite članak sa drugima!

Biljana Ilić

Odgovorite

Vaša email adresa neće biti objavljivana.